Oʻzbekcha
RAQAMLI MULOQOTDA PRAGMATIK KOMPETENSIYA: NUTQIY AKTLAR, XUSHMUOMALALIK VA KONTEKSTUAL MOSLASHUV
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Abstract
Maqolada raqamli muloqot sharoitida pragmatik kompetensiyaning namoyon bo‘lish xususiyatlari nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Elektron pochta, messenjer va ijtimoiy tarmoq yozishmalarida nutqiy aktlarning ifodalanishi, xushmuomalalik strategiyalari, bevositalik va bilvositalik, ijtimoiy masofa, kommunikativ maqom hamda kontekstual moslashuv masalalari yoritiladi. Raqamli kommunikatsiyada verbal vositalar bilan bir qatorda emoji, tinish belgilari, qisqartmalar va javob berish tempi kabi paralingvistik o‘rinbosarlarning pragmatik vazifasi ko‘rsatiladi. Zamonaviy tadqiqotlar asosida pragmatik kompetensiya grammatik to‘g‘rilikdan kengroq bo‘lib, kommunikativ vaziyatga mos til vositasini tanlash va suhbatdoshning reaksiyasiga moslashish qobiliyatini ham qamrab olishi asoslanadi.
Keywords
ijtimoiy masofa
kontekst
nutqiy akt
pragmatik kompetensiya
pragmatika
raqamli diskurs
raqamli muloqot
xushmuomalalik
bilvositalik
kommunikativ moslashuv
Русский
В статье теоретически анализируются особенности проявления прагматической компетенции в условиях цифровой коммуникации. Рассматриваются речевые акты, стратегии вежливости, прямота и косвенность, социальная дистанция, коммуникативный статус и контекстуальная адаптация в электронной почте, мессенджерах и социальных сетях. Особое внимание уделяется прагматическим функциям эмодзи, пунктуации, сокращений и темпа ответа как средств, частично компенсирующих отсутствие невербальных сигналов. На основе современных исследований обосновывается, что прагматическая компетенция шире грамматической правильности и включает способность выбирать языковые средства в соответствии с ситуацией и адаптироваться к реакции собеседника.
вежливость
контекст
прагматика
прагматическая компетенция
речевой акт
социальная дистанция
цифровая коммуникация
цифровой дискурс
косвенность
коммуникативная адаптация
English
This article provides a theoretical analysis of pragmatic competence in digitally mediated communication. It examines the realization of speech acts, politeness strategies, directness and indirectness, social distance, communicative status, and contextual adaptation in email, messaging applications, and social media. Particular attention is paid to the pragmatic functions of emojis, punctuation, abbreviations, and response timing as resources that partly compensate for reduced non-verbal cues. Drawing on recent research, the article argues that pragmatic competence extends beyond grammatical accuracy and includes the ability to select contextually appropriate linguistic resources and adapt them to interlocutor reactions.
context
digital communication
digital discourse
politeness
pragmatic competence
pragmatics
social distance
speech act
indirectness
communicative adaptation
1. Austin J. L. How to Do Things with Words. Oxford: Clarendon Press, 1962.
2. Searle J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. Cambridge: Cambridge University Press, 1969.
3. Brown P., Levinson S. C. Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press, 1987.
4. Leech G. N. The Pragmatics of Politeness. Oxford: Oxford University Press, 2014.
5. Chen X., Brown L. L2 Pragmatic Development in Constructing and Negotiating Contextual Meanings. Applied Linguistics. 2025. Vol. 46(3). P. 503–521. DOI: 10.1093/applin/amae049.
6. Pragmatic competence as linguistic adaptation: Adapting linguistic resources to different listener reactions. System. 2024. Vol. 127. Article 103509. DOI: 10.1016/j.system.2024.103509.
7. Sudar S., Sukarni S., Setiyono J., Widoyoko S. E. P., Irianto S. Language politeness in EFL student-lecturer interactions through technology-assisted communication. Indonesian Journal of Applied Linguistics. 2025. Vol. 15(1).
8. Locher M. A., Jucker A. H. The Pragmatics of Fiction: Literature, Stage and Screen Discourse. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2017.
9. Kulyagina A., Sánchez-Hernández A. Second language pragmatic competence in digitally mediated communication: Exploring requests and refusals. Porta Linguarum. 2026. Issue 45. DOI: 10.30827/portalin.vi45.33005.
10. Student–Teacher Communication in Digital Higher Education: Politeness, Implicature, and Institutional Interaction. Education Sciences. 2026. Vol. 16(7). Article 1005.
11. Pragmatic translanguaging among Indonesian multilingual youth on social media. Journal of Pragmatics. 2026.