Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Выпуски
123+ Статьи
126+ Участники
Oʻzbekcha

IBN DAVLAT IJODIDA USLUBIY XOSLANGAN SO‘ZLAR LEKSIKASI

Дата публикации
14.10.2026
Журнал
Filologiyaning dolzarb masalalari
Выпуск
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Страницы
454-458
DOI
10.5281/zenodo.23791040

Авторы

Аннотация

Maqolada Ibn Davlat devonida qo‘llangan uslubiy xoslangan leksik qatlam tahlil qilinadi. Devon matnidan olingan misollar asosida diniy-tasavvufiy atamalar, arxaik grammatik va leksik shakllar, emotsional-ekspressiv birliklar hamda leksik takrorga asoslangan vositalar alohida guruhlarga ajratilib, ularning she’riy matndagi vazifasi ochib beriladi. Tahlil natijasida shoir tilining kitobiy-an’anaviy uslubga yaqinligi, ayni paytda o‘gitnoma mazmuni tufayli tushunarlilikka va ta’sirchanlikka intilishi aniqlandi.

Ключевые слова

Ibn Davlat anafora. arxaizm devon ekspressivlik leksik takror tasavvufiy atama uslubiy xoslangan leksika

Версии на других языках

Русский
В статье рассматривается стилистически маркированная лексика дивана Ибн Давлата. На примерах из дивана выделяются религиозно-суфийские термины, архаичные грамматические и лексические формы, эмоционально-экспрессивные единицы и лексические повторы, а также определяются их функции в поэтическом тексте. Установлено, что язык поэта тяготеет к книжно-традиционному стилю и вместе с тем, благодаря назидательному содержанию, стремится к доступности и выразительности.
Ибн Давлат анафора. архаизмы диван лексический повтор стилистически маркированная лексика суфийская терминология экспрессивность
English
The article analyzes the stylistically marked vocabulary of Ibn Davlat’s divan. On the basis of examples from the divan, religious-Sufi terms, archaic grammatical and lexical forms, emotional-expressive units and lexical repetition are classified, and their functions in the poetic text are described. The study shows that the poet’s language is close to the bookish traditional style and, owing to the didactic content of the work, also strives for clarity and expressiveness.
Ibn Davlat Sufi terminology anaphora. archaisms divan expressiveness lexical repetition stylistically marked vocabulary

Список литературы

1. Hamidov A. Murod Muhammad Do‘st asarlari lingvopoetikasi. – Toshkent, 2021.
2. Xurramova Z. XX asr Samarqand adabiy harakatchiligi mumtoz adabiy vakillari ijodiy merosi (1920–1990-yillar). – Samarqand: “Mahorat”, 2022. – 220 b.
3. Saidmuhammad Yo‘ldosh ibn Davlat. Devon. – Toshkent: “Tamaddun”, 2019. – 208 b.
4. Виноградов В. В. Стилистика. Теория поэтической речи. Поэтика. – М.: Изд-во АН СССР, 1963.
5. Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2013.
6. Ashirboyev S. O‘zbek dialektologiyasi. – Toshkent: Navro‘z, 2016.
7. Doniyorov X. Qipchoq dialektlarining leksikasi. – Toshkent: Fan, 1979. – B. 152.
8. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zMU, 2002.
9. To‘ychiyev Y. O‘zbek adabiyotida badiiylik mezonlari va ularning maromlari. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2011.
10. Yo‘ldoshev M. Badiiy matn va uning lingvopoetik tahlili. – Toshkent: Fan, 2007.