Oʻzbekcha
MENTORLIKNING IJTIMOIY-PEDAGOGIK HODISA SIFATIDA VUJUDGA KELISHI VA TARAQQIYOT BOSQICHLARI: TARIXIY-ANALITIK YONDASHUV
Дата публикации
20.05.2026
Журнал
“Tarix falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar”
Выпуск
Tarix falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Аннотация
Ushbu maqolada mentorlikning ijtimoiy-pedagogik fenomen sifatida shakllanishi va rivojlanish tarixi tarixiy-tahliliy yondashuv asosida o‘rganiladi. Tadqiqotda mentorlikning kelib chiqishi, qadimgi ustoz–shogird an’analari hamda turli davrlardagi rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Shuningdek, Sharq va G‘arb mutafakkirlarining qarashlari qiyosiy jihatdan ko‘rib chiqilib, mentorlikning zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni aniqlanadi. Natijalar mentorlikning individual tajriba uzatishdan tizimli pedagogik jarayonga aylanganini ko‘rsatadi.
Ключевые слова
ijtimoiy-pedagogik fenomen
mentorlik
qiyosiy tahlil
tarixiy rivojlanish
tarixiy-tahliliy yondashuv
ta’lim tizimi
ustoz-shogird an’anasi
Русский
В данной статье на основе историко-аналитического подхода исследуются процессы становления и развития менторства как социально-педагогического феномена. В исследовании анализируются происхождение менторства, древние традиции отношений «учитель–ученик», а также этапы его развития в различные исторические периоды. Кроме того, в сравнительном аспекте рассматриваются взгляды мыслителей Востока и Запада, определяется место менторства в современной системе образования. Результаты исследования показывают, что менторство трансформировалось от передачи индивидуального опыта к системному педагогическому процессу.
историко-аналитический подход
историческое развитие
менторство
система образования
социально-педагогический феномен
традиция «учитель–ученик»
сравнительный анализ
English
This article examines the formation and historical development of mentoring as a socio-pedagogical phenomenon based on a historical-analytical approach. The study analyzes the origins of mentoring, ancient teacher–student traditions, and the stages of its development across different historical periods. In addition, the views of Eastern and Western thinkers are comparatively analyzed, and the role of mentoring in the modern education system is identified. The findings show that mentoring has evolved from the transfer of individual experience into a systematic pedagogical process.
education system
historical development
historical-analytical approach
mentoring
socio-pedagogical phenomenon
teacher–student tradition
comparative analysis
1. Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad al-Ghazali. Ihya Ulum al-Din. -Б. 257–259.
2. Abu Nasr Forobiy. Fozil odamlar shahri (Al-Madina al-Fadila) / tarj. M. Mahmudov. — Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 1993. — Б. 56–58.
3. Aristotle. (2011). Nicomachean Ethics (R. C. Bartlett & S. D. Collins, Trans.). Chicago: University of Chicago Press.
4. Bagai, R., & Mane, V. (2023). Development of an AI-Based Mentorship Platform for Professional Growth: Opportunities and Challenges // International Journal of Computer Trends and Technology. -Vol. 71(4). -P. 108–114. DOI: 10.14445/22312803/IJCTT-V71I4P114.
5. Homer. (1996). Odyssey (R. Fagles, Trans.). New York: Penguin Books.
6. Qur’oni karim. Saf surasi, 61:2-oyat // Qur’oni karim ma’nolarining tarjima va tafsiri / tarjimon Abdulaziz Mansur. -Toshkent: Toshkent islom universiteti nashriyoti, 2018. -Б. 551.
7. Salsabila, S., Kustandi, C., & Nurjannah. (2024). A Bibliometric Review of E-Mentoring for Professional Development: A Scopus Database Study // Journal of Science and Education. -Vol. 5, No. 1. -P. 225–233. DOI: 10.58905/jse.v5i1.420.
8. Shvets, T., Kuzmenko, D., Motuz, T., Moiseienko, I., & Pasichnyk, L. (2024). The Role of Mentoring in the Professional Development of Teachers // Multidisciplinary Science Journal. -Vol. 6. DOI: 10.31893/multiscience.2024ss0201.
9. Ахмедов Б. А. Мирзо Улуғбек. -Тошкент: Фан, 1994. -224 б.
10. Ибн Сино Абу Али Ҳусайн ибн Абдуллоҳ. Китоб аш-шифо: Ан-нафс. -Қоҳира: Дор ал-Кутуб ал-Мисрийя, 1952. -Б. 5–20.
11. Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Тафсири Ҳилол. Биринчи жуз. -Тошкент: “Мовароуннаҳр”, 2005. -Бақара сураси, 31-оят. -Б. 34.