Oʻzbekcha
SUN’IY INTELLEKT VOSITALARI ORQALI BO‘LAJAK PEDAGOGLARNING RAQAMLI KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Дата публикации
29.10.2026
Журнал
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Выпуск
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Аннотация
Maqolada sun’iy intellekt (SI) vositalari yordamida bo‘lajak pedagoglarning raqamli kompetensiyasini rivojlantirish masalasi ko‘rib chiqilgan. O‘zbek va xorijiy tadqiqotlar tahlili asosida besh bosqichli metodik model hamda olti mezonli baholash tizimi taklif etilgan. Modelda SI natijalarini tekshirish, tanqidiy tahlil va akademik halollik har bir bosqichning ajralmas qismi sifatida qaraladi.
Ключевые слова
akademik halollik.
bo‘lajak pedagog
kasbiy tayyorgarlik
metodika
raqamli kompetensiya
raqamli pedagogika
sun’iy intellekt
ta’lim texnologiyalari
Русский
В статье рассматривается развитие цифровой компетентности будущих педагогов с помощью инструментов искусственного интеллекта (ИИ). На основе анализа узбекских и зарубежных исследований предложены пятиэтапная методическая модель и система оценивания из шести критериев. В модели проверка результатов ИИ, критический анализ и академическая честность рассматриваются как неотъемлемая часть каждого этапа.
академическая честность.
будущий педагог
искусственный интеллект
методика
образовательные технологии
профессиональная подготовка
цифровая компетентность
цифровая педагогика
English
The article examines the development of pre-service teachers’ digital competence through artificial intelligence (AI) tools. Based on an analysis of Uzbek and international studies, a five-stage methodological model and a six-criterion assessment system are proposed. In the model, verification of AI outputs, critical analysis and academic integrity are treated as an integral part of every stage.
academic integrity.
artificial intelligence
digital competence
digital pedagogy
educational technology
pre-service teacher
professional training
teaching methodology
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi «“Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-6079-son Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/5031048
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi «Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»gi PQ-358-son qarori. – URL: https://lex.uz/docs/-7158604
3. Vikhrov I.P., Abdullaev Sh. The future of higher education in Uzbekistan: the potential and challenges of integrating artificial intelligence (national survey) // Perspectives of Higher Education Development. – 2025. – Vol. 18, No. 2. – DOI: 10.34920/phe.2025.18.02
4. Miao F., Holmes W. Guidance for generative AI in education and research. – Paris: UNESCO, 2023. – 44 p. – DOI: 10.54675/EWZM9535
5. Zawacki-Richter O., Marín V.I., Bond M., Gouverneur F. Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education – where are the educators? // International Journal of Educational Technology in Higher Education. – 2019. – Vol. 16. – Article 39. – DOI: 10.1186/s41239-019-0171-0
6. Redecker C. European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu / ed. by Y. Punie. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2017. – DOI: 10.2760/159770
7. Xolmatova M. Bo‘lajak pedagoglarning raqamli kompetensiyalarini rivojlantirishning asosiy komponentlari // Jamiyat va innovatsiyalar. – 2025. – Jild 6, № 7/S. – B. 278–287. – DOI: 10.47689/2181-1415-vol6-iss7/S-pp278-287
8. Miao F., Cukurova M. AI competency framework for teachers. – Paris: UNESCO, 2024. – 52 p. – DOI: 10.54675/ZJTE2084
9. Ng D.T.K., Leung J.K.L., Chu S.K.W., Qiao M.S. Conceptualizing AI literacy: An exploratory review // Computers and Education: Artificial Intelligence. – 2021. – Vol. 2. – Article 100041. – DOI: 10.1016/j.caeai.2021.100041
10. Sulaymonova D. Improving the curriculum design model for developing future teachers’ artificial intelligence competencies in higher education // Jamiyat va innovatsiyalar. – 2026. – Jild 7, № 6/S. – B. 84–94. – DOI: 10.47689/2181-1415-vol7-iss6/S-pp84-94
11. Kasneci E., Sessler K., Küchemann S. et al. ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education // Learning and Individual Differences. – 2023. – Vol. 103. – Article 102274. – DOI: 10.1016/j.lindif.2023.102274
12. Umarov B.A. Raqamli texnologiyalar vositasida bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishning mazmuni va malakaviy amaliyotni tashkil etish bosqichlari // FarDU. Ilmiy xabarlar. – 2025. – Jild 31, № 4. – B. 107–110. – DOI: 10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a25
13. Ishmuhamedov R., Abduqodirov A., Pardayev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar. – T.: Iste’dod, 2008.
14. Ajiyeva M.B., Arislanbayeva N.N., Sultonov D.Q. Kimyo fanini o‘qitishda sun’iy intellektdan foydalanishning pedagogik asoslari // Ilim hám jámiyet. – 2026. – № 4. – B. 8–10.