AXBOROT TIZIMLARINING KOMPONENTLI DIAGRAMMASI VA ARXITEKTURA SPETSIFIKATSIYASI

Mirsaidov Ibroximbek Tolib oʻgʻli; Samanov Shuhrat Abdulhamid o‘g‘li

doi:10.5281/zenodo.19828189

25.04.2026

Oʻzbekcha

AXBOROT TIZIMLARINING KOMPONENTLI DIAGRAMMASI VA ARXITEKTURA SPETSIFIKATSIYASI

Nashr sanasi

25.04.2026

Jurnal

Sun'iy intellektni pedagogik ta'limga tadbiq etishning ustivor yo'nalishlari

Nashr

Sun'iy intellektni pedagogik ta'limga tadbiq etishning ustivor yo'nalishlari

Sahifalar

39-41

DOI

10.5281/zenodo.19828189

Mualliflar

Mirsaidov Ibroximbek Tolib oʻgʻli , Samanov Shuhrat Abdulhamid o‘g‘li

Annotatsiya

Ushbu maqolada axborot tizimlarini loyihalashning fundamental bosqichlari — komponentli diagrammalar (Component Diagram) yaratish va tizim arxitekturasi spetsifikatsiyasini shakllantirish masalalari tahlil qilinadi. Murakkab dasturiy majmualarni alohida funksional modullarga ajratish, ularning o‘zaro bog‘liqliklarini UML (Unified Modeling Language) standartlari asosida tasvirlash metodologiyasi yoritiladi. Shuningdek, tizimning ishonchliligi va kengayuvchanligini ta’minlashda arxitektura hujjatlarining o‘rni falsafiy va muhandislik nuqtayi nazaridan ko‘rib chiqiladi.

Kalit so‘zlar

Axborot tizimi arxitektura spetsifikatsiyasi Component Diagram UML modullik interfeys tizim dizayni bog‘liqlik (dependency).

Boshqa tillardagi variantlar

Русский

В данной статье анализируются основные этапы проектирования информационных систем — создание компонентных диаграмм (диаграмм компонентов) и формирование спецификаций архитектуры системы. Рассматривается методология разделения сложных программных комплексов на отдельные функциональные модули и описания их взаимозависимостей на основе стандартов UML (Unified Modeling Language). Также рассматривается роль архитектурной документации в обеспечении надежности и масштабируемости системы с философской и инженерной точек зрения.

Информационная система архитектурная спецификация компонентная диаграмма UML модульность интерфейс проектирование системы зависимость.

English

This article analyzes the fundamental stages of information systems design - the creation of component diagrams (Component Diagram) and the formation of system architecture specifications. The methodology for dividing complex software complexes into separate functional modules and describing their interdependencies based on UML (Unified Modeling Language) standards is covered. The role of architectural documentation in ensuring the reliability and scalability of the system is also considered from a philosophical and engineering point of view.

Information system architectural specification Component Diagram UML modularity interface system design dependency

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Ziyovuddinov, A. Raqamli tafakkur va jamiyat falsafasi. – Toshkent: Ma’naviyat, 2022.

2. G‘ulomov, S. S. Axborot tizimlari va texnologiyalari. – Toshkent: Sharq, 2000.

3. Nazirova, Sh. Sh. Axborot tizimlarini loyihalash. – Toshkent: TATU, 2015.

4. Fowler, Martin. Patterns of Enterprise Application Architecture. – Addison-Wesley, 2002.

5. Kleppmann, Martin. Designing Data-Intensive Applications. – O‘Reilly Media, 2017.

6. Alimatov, B. A. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2011.

7. UML 2.5.1 Specification. Object Management Group

PDFni ko'rish