Oʻzbekcha
OLIY TA’LIM PEDAGOG KADRLARIDA SUN’IY INTELLEKT KOMPETENSIYASI: EMPIRIK NATIJALAR VA AMALIY TAVSIYALAR
Jurnal
Sun'iy intellektni pedagogik ta'limga tadbiq etishning ustivor yo'nalishlari
Nashr
Sun'iy intellektni pedagogik ta'limga tadbiq etishning ustivor yo'nalishlari
Annotatsiya
Ushbu maqolada 2026-yil fevral oyida “Sunʼiy intellekt savodxonligi” malaka oshirish kursiga jalb etilgan 198 nafar professor-oʻqituvchi ishtirokida oʻtkazilgan soʻrovnoma natijalari tahlil qilinadi. Respondentlar 23 ta savolga Likert shkalasi (1–5) asosida javob berib, javoblar kognitiv, operatsion, aksiologik va institutsional toʻrt o‘lchov boʻyicha baholandi. Tadqiqot natijalariga koʻra, umumiy kompetensiya indeksi 68,7/100 ni tashkil etdi. Olingan maʼlumotlar asosida malaka oshirish kurslarining amaliy modullarini kengaytirish, oliy taʼlim muassasalari darajasida sunʼiy intellektni qoʻllash boʻyicha reglamentlarni joriy etish, muntazam monitoring tizimini yoʻlga qoʻyish hamda milliy SI taʼlim platformasini yaratish tavsiya etiladi.
Kalit so‘zlar
Sunʼiy intellekt
pedagog kompetensiyasi
toʻrt komponentli model
oliy taʼlim
Русский
В статье анализируются результаты анкетирования, проведённого в феврале 2026 года среди 198 преподавателей высших учебных заведений, привлечённых к курсу повышения квалификации «ИИ-грамотность». Респонденты ответили на 23 вопроса по шкале Лайкерта (1–5), ответы оценивались по четырём компонентам: когнитивному, операциональному, аксиологическому и институциональному. Общий индекс компетентности составил 68,7/100. На основании полученных данных рекомендуется расширить практические модули курсов повышения квалификации, внедрить институциональные регламенты применения искусственного интеллекта, наладить систему систематического мониторинга, а также создать национальную образовательную платформу по искусственному интеллекту.
высшее образование
Искусственный интеллект
компетентность педагогов
четырёхкомпонентная модель
English
This paper analyses the results of a survey conducted in February 2026 among 198 university faculty members enrolled in an “AI Literacy” professional development course. Respondents answered 23 items on a five-point Likert scale, with responses assessed across four components: cognitive, operational, axiological, and institutional. The overall competency index was 68.7 out of 100. Based on the findings, the study recommends expanding practical modules within professional development courses, introducing institutional regulations for the application of artificial intelligence, establishing a systematic monitoring framework, and developing a national AI education platform.
higher education
Artificial intelligence
educator competency
four-component model
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ““Raqamli Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-sonli Farmoni.
2. M. Abdurashidova, M. Balbaa, Sh. Nematov, Z. Mukhiddinov, I. Nasriddinov. The impact of innovation and digitalization on the quality of higher education: A study of selected universities in Uzbekistan // Journal of Intelligent Systems. 2023. Vol. 32. Iss. 1. https://doi.org/10.1515/jisys-2023-0070
3. Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining “Oliy taʼlim tashkilotlari professor-oʻqituvchilari uchun Sunʼiy intellekt koʻnikmalarini oʻquv jarayonlarida qoʻllash boʻyicha qisqa muddatli trenerlar tayyorlash kursini tashkil etish toʻgʻrisida” 2026-yil 12-fevraldagi 54-son buyrugʻi.
4. C. Redecker. European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu. European Commission, 2017. https://doi.org/10.2760/159770
5. UNESCO. Artificial Intelligence in Education: Challenges and Opportunities for Sustainable Development. UNESCO Working Papers on Education Policy, 2019. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000366994
6. T.K.F. Chiu, Z. Ahmad, M. Ismailov, I.T. Sanusi. What are artificial intelligence literacy and competency? A comprehensive framework to support them // Computers and Education: Open. 2024. Vol. 6. 100171. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2024.100171
7. D.T.K. Ng, J.K.L. Leung, S.K.W. Chu, M.S. Qiao. Conceptualizing AI literacy: An exploratory review // Computers and Education: Artificial Intelligence. 2021. Vol. 2. 100041. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2021.100041
8. S. Kotamjani, S. Shirinova, M. Fahimirad. Lecturersʼ perceptions of using Artificial Intelligence in Tertiary Education in Uzbekistan // ICFNDS '23: Proceedings of the 7th International Conference on Future Networks and Distributed Systems. Dubai, UAE, December 21–22, 2023. ACM, New York, 2024. P. 570–578. https://doi.org/10.1145/3644713.3644797