Ta'lim ufqlari

Ta'lim ufqlari

ilmiy-uslubiy jurnal

ISSN Online: — DOI: 10.5281/zenodo.xxxxx Open Access Peer Reviewed
Bosh sahifa Jurnallar Ta'lim ufqlari Joriy son
Oʻzbekcha

XITIN VA XITOZAN: KIMYOSI

Nashr sanasi
25.06.2026
Jurnal
Ta'lim ufqlari
Nashr
"Ta'lim ufqlari" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 1-son
Sahifalar
16-20
DOI
10.5281/zenodo.21057921

Mualliflar

Annotatsiya

Xitin va xitozan tabiiy aminopolisakaridlar bo‘lib, ular keng tarqalgan va qayta tiklanadigan resurslardan hisoblanadi, asosan qisqichbaqasimonlar ekzoskeletida mavjud. Ushbu biopolimerlar biodegradatsiyalanadigan, biokompatibil, toksik bo‘lmagan, antibakterial va antimikrobiyal xususiyatlarga ega. Ularning kimyoviy tarkibi, eruvchanligi, tolalar va nanofibrlarga aylantirish imkoniyati keng ilmiy va amaliy tadqiqotlarga sabab bo‘lgan. Xitin va xitozan tolalari elektroyigirish kabi ilg‘or texnologiyalar yordamida tayyorlanadi, bu esa yuqori yuzasi va porozligi bilan biomaterial sifatida potensial qo‘llanilish imkonini beradi. Tolalar va nanofibrlardan biomeditsina, farmatsevtika, kosmetika, suv tozalash, metall ionlarini adsorbsiyalash va boshqa sanoat sohalarida keng foydalanish mumkin. Shu bilan birga, xitin va xitozan nanofibrlari tayyorlashda ekologik va toksik bo‘lmagan erituvchilarni tanlash asosiy muammo hisoblanadi. Ushbu bob xitin va xitozanning kimyoviy tuzilishi, eruvchanligi, tolalar hosil qilishi, elektroyigirish jarayoni va potentsial qo‘llanilishini tahlil qiladi.

Kalit so‘zlar

Xitin aminopolisakaridlar biomeditsina biopolimerlar elektroyigirish eruvchanlik kosmetika suvni tozalash tolalar va nanofibrlari xitozan

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
Хитин и хитозан – это природные аминополисахариды, широкодоступные и возобновляемые ресурсы, в основном содержащиеся в экзоскелете ракообразных. Эти биополимеры биоразлагаемы, биосовместимы, нетоксичны, обладают антибактериальными и противомикробными свойствами. Их химический состав, растворимость и способность к преобразованию в волокна и нановолокна привели к обширным научным и практическим исследованиям. Волокна хитина и хитозана получают с использованием передовых технологий, таких как электропрядение, что открывает потенциальные возможности их применения в качестве биоматериалов благодаря большой площади поверхности и пористости. Волокна и нановолокна могут широко использоваться в биомедицине, фармацевтике, косметике, водоочистке, адсорбции ионов металлов и других промышленных областях. В то же время выбор экологически чистых и нетоксичных растворителей является серьезной проблемой при получении нановолокон хитина и хитозана. В этой главе рассматриваются химическая структура, растворимость, образование волокон, процесс электропрядения и потенциальные области применения хитина и хитозана
аминополисахариды биомедицина биополимеры волокна и нановолокна косметика очистка воды растворимость хитин хитозан электропрядение
English
Chitin and chitosan are natural aminopolysaccharides, which are widely available and renewable resources, mainly found in the exoskeleton of crustaceans. These biopolymers are biodegradable, biocompatible, non-toxic, antibacterial and antimicrobial. Their chemical composition, solubility, and ability to be converted into fibers and nanofibers have led to extensive scientific and practical research. Chitin and chitosan fibers are prepared using advanced technologies such as electrospinning, which allows for potential applications as biomaterials due to their high surface area and porosity. The fibers and nanofibers can be widely used in biomedicine, pharmaceuticals, cosmetics, water treatment, metal ion adsorption and other industrial fields. At the same time, the selection of environmentally friendly and non-toxic solvents is a major challenge in the preparation of chitin and chitosan nanofibers. This chapter reviews the chemical structure, solubility, fiber formation, electrospinning process and potential applications of chitin and chitosan.
Chitin aminopolysaccharides biomedicine biopolymers chitosan cosmetics electrospinning fibers and nanofibers solubility water purification

Foydalanilgan adabiyotlar

[1] I. Hamed, F. Ozogul, J.M. Regenstein, Industrial applications of crustacean by- products (chitin, chitosan and chitooligosaccharides): a review, Trends Food Sci. Technol. 48 (2016) 40—50. Available from: https://doi.org/10.1016/j.tifs.2015.11.007.
[2] K.P. Rahate, An overview on various modifications of chitosan and it’s applications, Int. J. Pharm. Sci. Res. (2013) 4175—4193. Available from: https://doi.org/10.13040/ IJPSR.0975-8232.4(11).4175-93.
[3] S.P.M. Castro, E.G.L. Paul´ın, Is chitosan a new panacea? Areas of application, Complex. World Polysacch. (2012) 3—46.
[4] K. Kurita, Chitin and chitosan: functional biopolymers from marine crustaceans, Mar. Biotechnol. 8 (2006) 203—226. Available from: https://doi.org/10.1007/s10126-005-0097-5.
[5] K.K. Gadgey, A. Bahekar, Studies on extraction methods of chitin from crab shell and investigation of its mechanical properties, Int. J. Mech. Eng. Technol. 8 (2017) 220—231.
[6] P. Gonil, W. Sajomsang, Applications of magnetic resonance spectroscopy to chitin from insect cuticles, Int. J. Biol. Macromol. 51 (2012) 514—522. Available from: https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2012.06.025.
[7] K. Mohan, S. Ravichandran, T. Muralisankar, V. Uthayakumar, R. Chandirasekar,
C. Rajeevgandhi, et al., Extraction and characterization of chitin from sea snail Conus inscriptus (Reeve, 1843), Int. J. Biol. Macromol. 126 (2019) 555—560. Available from: https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2018.12.241.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar